Borsa Ekonomi

Piyasa Çarpanları

piyasa çarpanları

Piyasa Çarpanları arasında en temel değerlerden Fiyat/Kazanç(F/K) ve Piyasa Değeri/Defter Değeri(PD/DD) rasyolarının ne ifade ettiği ve nasıl kullanılması gerektiğini örneklerle açıklayalım. Bu değerler ayrıca piyasa çarpanları olarak da ifade edilmektedir.

Örnek olarak EREGL(Ereğli Demir Çelik) hissesinin 2. Çeyrek bilanço verilerini ve 18 Ekim kapanış fiyatı değerlerini kullanacağım.

Şirketin;

  • Piyasa Değeri = 23.065.000.000 TL.
  • Öz Sermayesi = 28.401.296.000 TL.
  • Yıllık Kârı(Son 4 çeyrek kârının toplamı) = 5.326.109.000 TL.
  • Ödenmiş Sermaye = 3.500.000.000 TL. (Aynı zamanda hisse adedini de ifade etmektedir.)
  • Hissenin spot fiyatı (Borsada işlem gördüğü son fiyat) = 6,59 TL.

Öz Sermaye ile Ödenmiş Sermaye genellikle birbirine karıştırılır.

Öz Sermaye şirkete konulan sermaye ile geçmiş yılların kârlarını ifade eder. Buna güncel sermaye de diyebiliriz.

Şimdi bu verilerden hareketle hisse başına düşen öz sermayeyi yani defter değerini (DD) bulalım.

Defter Değeri(DD) = 28.401.296.000 TL./3.500.000.000 = 8,11 TL. dir.

Hisse başı kârı(HBK) bulmak için ise yıllık kârı toplam hisse sayısına bölerek buluruz.

Hisse Başı Kâr (HBK)= 5.326.109.000 TL./3.500.000.000 = 1,52 TL. dir.

Fiyat/Kazanç(F/K) değerini hesaplama;

Fiyat/Kazanç(F/K)’ yı bulmak için şirketin toplam piyasa değerini toplam kâra böleriz.

Fiyat/Kazanç(F/K) = 23.065.000.000 TL. / 5.326.109.000 TL. = 4,33

Ya da 1 hissenin spot fiyatını hisse başı düşen kâra böleriz.

Fiyat/Kazanç(F/K) = 6,59 TL. / 1,52 TL. = 4,33

Görüldüğü gibi her iki işlemde de F/K sonucunu bulabilmekteyiz.

Şunu belirtmek isterim ki kâr etmeyen hisselerde F/K değeri hesaplanmaz.

Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) hesaplama;

Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD)’ ni de Piyasa değerini Öz sermayeye veya 1 hissenin spot fiyatını (borsada işlem gördüğü fiyat) hisse başı defter değerine bölerek buluruz.

Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) = 23.065.000.000 TL. / 28.401.296.000 TL. = 0,81

Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) = 6,59 TL. / 8,11 TL. = 0,81

Yine aynı şekilde görüldüğü gibi PD/DD sonucuna her iki işlemde de ulaşabilmekteyiz.

Buraya kadar F/K ve PD/DD’nin ne anlama geldiğini ve nasıl hesaplandığını öğrendik. Bunları tek tek hesaplamaya vakit harcamayın. Bu değerleri neredeyse BİST’le ilgili platformlarda hazır olarak verilmektedir.

F/K ve PD/DD’yi kullanarak hisseyi yorumlama;

Buradaki amaç, bu değerlerin ne anlama geldiğini örneklerle size aktarmaktır.

Şimdi can alıcı soruya geldik. Bu değerleri nasıl yorumlayacağız, hisse alırken veya hisseleri karşılaştırırken nasıl kullanacağız.

Yukarıda EREGL’in F/K = 4,33 TL. ve PD/DD = 0,81 TL. olduğunu bulmuştuk. F/K hisse fiyatının yıllık kâra oranı olduğundan hisseye yatıracağınız paranın kaç yılda kendini amorti edeceğini ifade eder. Şirketin bu kârlılığını sürdüreceği varsayımı yaparsak, EREGL’e yatıracağınız her 1 TL. 4,33 yıl sonra 2 TL. olarak size geri dönecektir.

Şirketin 8,12 TL. (DD) sermayesine karşılık 6,59 TL. (PD) ödeyecek olmamız her 1 TL. piyasa fiyatı için 0,81 TL. gibi oldukça ucuz bir sermaye ayıracağımız anlamına gelir.

Peki hem defter değeri hem de fiyat kazanç bakımından bakarsak F/K*PD/DD = 4,33 TL. * 0,81 = 3,51 gibi bir sonuca varırız. Bu da EREGL hissesine yatırdığımız her 1 TL. nin 3,51 yılda kendini amorti edeceği anlamına gelir.

Buraya kadar F/K ve PD/DD’nin ne olduğunu, bu değerlere bakarak ne kadar kârlı bir yatırım yaptığımızı anlatmaya çalıştık.

Karşılaştırma;

Şimdi EREGL hissesini ABC diye örneklediğimiz hisse ile karşılaştıralım.

ABC hissesinin;

F/K ‘sı = 2,16 ve PD/DD ‘si = 3 olsun.

Bu durumda F/K ya bakarsak EREGL ‘de 1 TL.’lik yatırımımız 4,33 yılda kendini amorti ederken ABC hissesindeki yatırımımız ise kendini 2,16 yılda amorti ediyor. Neredeyse yarı zamanda.

Ama acele etmeyin! Bir de PD/DD olarak inceleyelim.

Bu açıdan EREGL için her 1 TL. sermayeye karşılık 0,81 TL. öderken, ABC hissesine 3 TL. ödüyoruz.

İşte bu her iki hisseden hangisini tercih edeceğimize,

EREGL F/K*PD/DD (4,33*0,81) = 3,51

ABC F/K*PD/DD (2,16*3) = 6,48

rakamlarından tespit ederiz.

Bu durumda şunu rahatlıkla ifade edebiliriz.

EREGL hissesi ABC hissesine göre, neredeyse yarı yarıya karlı bir yatırım olarak görülmektedir.

Bu yazımda piyasa çarpanları içinde önemli yere sahip F/K ve PD/DD değerlerinden bahsettim. Umarım faydalı olur…

Yazar Hakkında

Mehmet Berkpınar

Uzun zamandır borsada yaptığım araştırmaları siz değerli dostlarımla paylaşmak için aranızdayım.

Yorum Ekle

Yorum yazmak için buraya tıklayınız