Faydalı Bilgiler

İlk Yardım

ilk yardım

İlk yardım, bir kaza yada yaşamı tehlikeye düşürecek durumlarda sağlık ekipleri gelip müdahalede bulununcaya kadar kişinin hayatını kurtarmak veya daha kötüye gitmesini önlemektir.

İlk Yardım Neden Gerekli?

Günlük hayatta hepimiz mutlaka ilk yardıma ihtiyaç duymuşuzdur. Bu doğrudan biz veya en yakınımızdaki kişi olabilir. Epilepsi krizine girmiş, boğazına bir şey kaçmış veya kan kaybediyor olabilir.

Bana bir şey olmaz demeyin!

Düşünsenize en değerliniz gözünüzün önünde can çekişiyor ve siz hiçbir şey yapamıyorsunuz. Bilseniz çok basit bir müdahaleyle onu tekrar hayata bağlayacaksınız. Bundan daha acı bir şey olamaz. İlk yardım zamanla savaşmaktır. Bunun tek yöntemi de bilmekten geçer. Bir insanın en fazla 3 dakika nefessiz kalabileceğini düşünürsek hiçbir şey yapmayıp sadece sağlık ekiplerini aramanın ne kadar faydasız olabileceğini eminim anlatmaya bile gerek yoktur. Bu nedenle özellikle bir ebeveynseniz mutlaka ilk yardımı bilmeniz gerekmekte.

Yapılması Gerekenler;

  • Etrafın siz ve kazazede için güvenli olduğundan emin olun. Zira sizin zarar görmeniz yardım etme şansınızı yok edeceğinden buna mutlaka dikkat etmelisiniz.
  • Etrafta yanma, patlama ve zehirleme riski olan durumları bertaraf etmeye çalışın. (Kaza nedeni bir araçsa; aracı mümkünse güvenli alana alın, aracın kontak anahtarını kapatın. Kaza nedeni bir araç veya başka bir şeyse fark etmez, sigara içmeyin ve içilmesine engel olun, gaz varlığına karşı ortamı havalandırın, gazın kaynağını kesin, patlama riskine karşı kıvılcım riski taşıyan tüm ekipmanları alandan uzaklaştırın.)
  • Özellikle yalnızsanız, ne olursa olsun gerekli yardım kuruluşlarını (112) arayın. Siz müdahale ederken geçen sürede sağlık ekibinin geleceğinden emin olmak çok önemlidir.
  • Müdahale ederken siz ve yaralının menfaati için bulaşıcı hastalıklara karşı eldiven giyin.
  • Sakinliğinizi hiç bir şekilde kaybetmeyin.

Temel Yaşam Desteği

  • Hava yolu açıklığını kontrol edin. Kazazedeyi sıkan giysilerden kurtarın. Ağız içinde herhangi bir cisim varsa elinizle veya bir cımbız yardımıyla çıkarmaya çalışın. Ağız içini kontrol etmeden kesinlikle hava yolunu açmaya çalışmayın! Nefes borusunu tıkayan cismin daha ileriye gitmesine sebep olabilirsiniz.
  • Çenesi yukarı gelecek şekilde başı geriye çekin. Bu şekilde hava yolunu açmış olursunuz.
  • Solunumu 10 saniye boyunca kontrol edin. Başınızı kazazedenin baş ve göğüs kısmına getirerek nefes aldığından emin olun.
  • Kazazedenin bilinci tamamen kapalı ve soluk alıp vermiyorsa derhal yapay solunuma geçin. Hemen 112’yi aratın. Yalnızsanız yetişkinlerde ilk solunumdan, bebek ve çocuklarda iki solunumdan sonra 112’yi arayın.
  • Kazazedeyi kırık ve kanamaya karşı baştan aşağı kontrol edin. Herhangi bir kanama varsa kanamayı durdurmaya çalışın. Vücuda saplanmış bir cisim varsa cismi kesinlikle çıkarmayın. Cismin hareketini durdurun.
  • Vücut ısısını 36 derecede tutmak için gerekli önlemleri alın.

İlk Yardım Teknikleri

Yapay Solunum

Hastanın hava yolu açıldıktan sonra solunumu yoksa yapay solunum yapılır. Aksi takdirde yapılması tehlikelidir.

Yetişkinlerde yapay solunum;

  • Hasta sert zemin üzerine sırtüstü yatırılır.
  • Hastanın yanına dizüstü çökülür.
  • Hastanın ağız içi kontrol edilip yabancı bir cisim varsa çıkarılır.
  • Hava yolunu açmak için bir el ile hastanın alnına diğer elin iki parmağı ile çene kemiğinin üzerine yerleştirilir.
  • Çene kemiği yere dik gelecek şekilde baş geri çene yukarı pozisyonu verilir.
  • Hastanın solunumu, kulağımızla nefesini dinleyerek, gözümüzle göğüs kafesini takip ederek ve elimizle hafifçe göğsünün üzerine dokunarak 10 saniye süre ile kontrol edilir.
  • Hastanın solunumu yok ise, kalp masajı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek alt yarısına bir elin topuğu yerleştirilir. Diğer elde bu elin üzerine yerleştirilir. Her iki elin parmakları birbirine kenetlenir.
  • Ellerin parmakları göğüs kafesine temas ettirilmeden ve dirsekler bükülmeden göğüs kemiği üzerinde vücuda dik olacak şekilde tutulur.
  • Göğüs kemiği en az 5 cm. aşağı inecek şekilde 30 kalp basısı uygulanır. Bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır.
  • Baş geri çene yukarı pozisyonu tekrar verilerek hava yolu açılır.
  • Bir elle hastanın burnu kapatılıp diğer elle ağzı açılarak hastanın göğsünü yükseltecek kadar her biri 1 saniye süren 2 nefes verilir. Havanın geriye çıkması için beklenir.
  • Hastaya 30 kalp masajından sonra tekrar 2 solunum verilir.

Bu işleme hastanın yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

Çocuklarda yapay solunum;

  • Çocuk sert zemin üzerine sırtüstü yatırılır.
  • Çocuğun yanına dizüstü çökülür.
  • Çocuğun ağız içi kontrol edilip yabancı bir cisim varsa çıkarılır.
  • Hava yolunu açmak için bir el ile hastanın alnına diğer elin iki parmağı ile çene kemiğinin üzerine yerleştirilir.
  • Çene kemiği yere dik gelecek şekilde baş geri çene yukarı pozisyonu verilir.
  • Çocuğun solunumu, kulağımızla nefesini dinleyerek, gözümüzle göğüs kafesini takip ederek ve elimizle hafifçe göğsünün üzerine dokunarak 10 saniye süre ile kontrol edilir.
  • Çocuğun solunumu yok ise, bir elle burnu kapatılıp diğer elle ağzı açılarak çocuğun göğsünü yükseltecek kadar her biri 1 saniye süren 2 nefes verilir. Havanın geriye çıkması için beklenir.
  • Kalp masajı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek alt yarısına bir elin topuğu yerleştirilir. (Çocuk yetişkin görünümündeyse yetişkinlerde olduğu gibi iki el ile kalp basısı uygulanır.)
  • Elin parmakları göğüs kafesine temas ettirilmeden ve dirsek bükülmeden göğüs kemiği üzerinde vücuda dik olacak şekilde tutulur.
  • Göğüs kemiği en az 5 cm. aşağı inecek şekilde 30 kalp basısı uygulanır. Bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır.
  • Çocuğa 30 kalp masajından sonra tekrar 2 solunum verilir.

Bu işleme çocuğun yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

Bebeklerde yapay solunum;

  • Bebek sert bir zemin üzerine sırtüstü yatırılır.
  • İlk yardım yapacak kişi bebek yerdeyse yanına dizüstü çöker. Bebeği masa üzerine koymuşsa ayakta durur vaziyette pozisyonunu alır.
  • Bebeğin ağız içi kontrol edilip yabancı bir cisim varsa çıkarılır.
  • Hava yolunu açmak için bir el ile bebeğin alnına diğer elin iki parmağı ile çene kemiğinin üzerine yerleştirilir.
  • Çene kemiği yere dik gelecek şekilde baş geri çene yukarı pozisyonu verilir.
  • Bebeğin solunumu, kulağımızla nefesini dinleyerek, gözümüzle göğüs kafesini takip ederek ve elimizle hafifçe göğsünün üzerine dokunarak 10 saniye süre ile kontrol edilir.
  • Bebeğin solunumu yok ise, ağız dolusu nefes alıp ağız bebeğin ağız ve burnunu içine alacak şekilde yerleştirilerek göğsünü yükseltecek kadar her biri 1 saniye süren 2 nefes verilir. Havanın geriye çıkması için beklenir.
  • Kalp masajı uygulamak için bebeğin göğüs merkezi belirlenip bir elin orta ve yüzük parmağı bebeğin göğüs merkezine yerleştirilir.
  • Göğüs kemiği 4 cm. aşağı inecek şekilde 30 kalp basısı uygulanır. Bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır.
  • Bebeğe 30 kalp masajından sonra tekrar 2 solunum verilir.
  • İlk yardım yapan kişi yalnız ise 5 tur tekrarından sonra 112’yi arar.

Bu işleme bebeğin yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

Heimlich Manevrası (Karına bası uygulama tekniği)

Tam tıkanma durumunda yapılır. Tam tıkanmada kazazede nefes alamaz, acı çeker ellerini boynuna götürür, konuşamaz ve rengi morarmıştır.

Bilinci açık kişilerde Heimlich manevrası;

  • Hastanın yanında veya arkasında durulur.
  • Bir elle göğüs desteklenerek öne eğilmesi sağlanır.
  • Diğer elin topuğu ile 5 kez sırtına(kürek kemikleri arasına) hızla süpürür tarzda vurulur. Tıkanıklık aşıldıysa işlem durdurulur.
  • Tıkanıklık aşılmadıysa Heimlich manevrasına geçilir.
  • Hastanın arkasına geçip sarılarak gövdesi kavranır.
  • Bir elin başparmağı midenin üst kısmına, göğüs kemiği altına gelecek şekilde yumruk yaparak konur. Diğer el ile yumruk yapılan el kavranır.
  • Kuvvetle arkaya ve yukarıya doğru bastırılır.
  • Bu hareket 5 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar tekrarlanır.
  • Tıkanıklık açılmadıysa tekrar sırtına vurulur.
  • Bu işlemler hastanın bilinci yerinde olduğu sürece cisim çıkıncaya kadar veya sağlık ekipleri gelene kadar dönüşümlü olarak tekrar edilir.
  • Hastanın bilinci kapanırsa nabız ve solunumu kontrol edilir.
  • Solunum yoksa temel yaşam desteği uygulanır.

Bilinci kapalı kişilerde Heimlich manevrası;

  • Hasta yere yatırılıp, yan pozisyonda sırtına 5 defa vurulur.
  • Tıkanma açılamazsa hastanın düz bir zeminde başı yana çevrilir.
  • Hastanın bacakları üzerine ata biner şekilde oturulur.
  • Bir elin topuğu göbek ile göğüs kemiği arasına yerleştirilip diğer el üzerine konur.
  • Göbeğin üzerinden kürek kemiklerine doğru eğik bir baskı uygulanır.
  • Solunum kontrolü yapılır.
  • Bu işlem yabancı cisim çıkıncaya kadar 5-7 kez devam edilir.
  • Hastanın nabız ve solunumu kontrol edilir.
  • Solunum yoksa temel yaşam desteği uygulanır.

Bebeklerde Heimlich manevrası;

  • Bebek bir kol üzerine ters olarak yatırılır.
  • Başparmak ve diğer parmakların yardımıyla bebeğin çenesi kavranarak boynundan tutulup yüzüstü pozisyona alınarak öne doğru eğilir.
  • Baş gergin ve gövdesinden aşağıda tutulur.
  • 5 kez el bileğinin içi kısmı ile kürek kemiklerinin arasına hafifçe vurulur.
  • Diğer kolun üzerine başı elle kavranıp sırtüstü çevrilir.
  • Yabancı cismin çıkıp çıkmadığı kontrol edilir.
  • Çıkmadıysa başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde sırtüstü tutulur.
  • 5 kez iki parmakla göğüs kemiğinin alt kısmından karnın üst kısmına baskı uygulanır.
  • Bebeğin nabız ve solunumu kontrol edilir.
  • Solunum yoksa temel yaşam desteği uygulanır.

Bebek avuç içinde tutulamayacak kadar büyükse, bilinci kapalı erişkinlerde yapılan Heimlich manevrası uygulanır.

Kısmi tıkanıklık olan durumlarda, hasta öksürmeye teşvik edilmeli ve başka bir girişimde bulunulmayıp takip edilmelidir. Hastanın solunum ve öksürüğü zayıflar veya kaybolursa derhal müdahale edilmelidir.

Kanama

Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına doğru akmasıdır. Kanamanın ciddiyeti, kanamanın hızına, kanın aktığı bölgeye, miktarına ve kişinin fiziksel durumu ve yaşına göre değişir.

Kanamaları durdurmak için;

  • Kanayan yerin üzerine temiz bir bezle bastırılır.
  • Kanama durmazsa ikinci bir bez koyarak basınç arttırılır.
  • Gerekirse bandaj ile sararak basınç uygulanır.
  • Kanayan yere en yakın basınç noktasına baskı uygulanır.
  • Kanayan bölge yukarı kaldırılır.
  • Gerekli durumlarda kanayan bölgeye turnike uygulanır.
  • Şok pozisyonu verilir.
  • Sık aralıklarla (2-3 dakikada bir) yaşam bulguları değerlendirilir.
  • Kanayan bölge dışarıda kalacak şekilde yaralının üstü örtülür.
  • Özellikle turnike ile ilgili bilgiler yaralının üzerine yazılır.
  • Burun kanamalarında yaralının başı hafifçe öne eğilip burun kanatları 5 dakika süre ile sıkılır.
  • Kulak kanamalarında yaralının bilinci açık ise hareket ettirmeden sırt üstü yatırılır, bilinci açık ise kanayan kulak üzerine yan yatırılır.

Turnike nedir?

Özellikle atar damar kanamalarında kanama bölgesinden önceki bir bölgede damarların tamamen boğularak dolaşımın yaralı bölgede tamamen durmasını sağlamaktır. Turnike uygulaması durdurulamayan kanamalarda baş vurulacak en son uygulamadır. Çünkü uzun süreli turnike uygulaması ciddi doku zedelenmesine sebep olabilmektedir.

Turnike nasıl yapılır?

  • Yaralı bölgenin hemen üzerinde tek kemikli olan bölgeye 7-8 cm. genişliğinde bez bir tur atılıp düğümlenir.
  • Daha sonra düğüm üzerine 30 cm boyutlarında bir tahta parçası bağlanır.
  • Tahta parçası saat yönünde çevrilerek kanama durana kadar devam edilir. Kanama durduğu an sıkma işlemi durdurulur.
  • Turnikenin gevşemesini önlemek için tahta bir başka bezle sabitlenir.
  • Turnike yapılan yaralının alnına T yazılır.
  • Turnike yapılan bölge örtülmez.
  • Turnike yapılan bölge 15-20 dakikada bir gevşetilmelidir.

Yanma

Herhangi bir ısıya veya kimyasala maruz kalarak vücutta oluşan doku bozulmasıdır. Yanıklar ateş, sıcak su, buhar teması, sıcak katı maddelere ve asit/alkali gibi kimyasal maddelere temasla oluştuğu gibi, elektrik akımı etkisi veya radyasyon da yanmaya sebep olmaktadır.

Yanma durumunda yapılacak ilk yardım;

  • Kişi hala yanıyorsa üzeri bir örtü ile kapatılarak yuvarlanması sağlanır.
  • Yanık bölge en az 20 dakika soğuk su altında tutulur (yanık yüzeyi büyükse önerilmez).
  • Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır.
  • Su toplamış yerler patlatılmaz.
  • Yanık bölgelere ilaç yada merhem sürülmez.
  • Yanık üzeri temiz bir bezle örtülür. Yaralı battaniye ile örtülür.
  • Yanık bölgelere bandaj yapılmaz.
  • Elektriksel yanıklarda yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmez.

Not: Yanık geniş ve sağlık kuruluşu uzaksa, yaralının kusması yoksa ve bilinci açıksa ağızdan sıvı (1 litre su, 1 çay kaşığı karbonat, 1 çay kaşığı tuz karışımı) verilerek sıvı kaybı önlenir.

Özellikle hayati konularda ilk yardım konusunda bilgi vermek istedim. Bunun yanında mutlaka evinizde, aracınızda eksiksiz olduğundan emin olduğunuz ilk yardım çantası bulundurun. Umarım hiç bir zaman ihtiyacınız olmaz.

Yazar Hakkında

Serkan Gürkan

Sensinsen.com kurucu ve yöneticisi.

Tüm Yorumlar

Yorum yazmak için buraya tıklayınız