Sağlık Sağlıklı Beslenme

Diyabet

gizem iğde

Yeterli ve dengeli beslen, diyabete dur de!

Diyabet, pankreastan salgılanan insülin hormonu salgısının eksikliği veya yetersizliği nedeniyle meydana gelen hiperglisemi ile karakterize olan kronik bir hastalıktır. Diyabet belirtileri; polidipsi (çok su içme), poliüri (idrarla su çıkışının artması), polifaji (çok yeme), ağız kuruluğu, ayaklarda uyuşma, bulanık görme ve halsizliktir. Diyabet hastalığının tip 1, tip 2 ve gestasyonel diyabet olmak üzere üç çeşidi bulunmaktadır.

Tip 1 diyabet;

Pankreastaki beta hücrelerinin işlevini kaybetmesi ve sonucunda vücudumuzda hiç insulin salgılanmamasıyla meydana gelmektedir. Çocukluk çağından itibaren kendisini gösteren otoimmün bir hastalıktır. Bu hastaların mutlaka insülin tedavisi olması gereklidir.

Tip 2 diyabet;

İnsülin direncinin gözlemlendiği durumun sonucu olarak meydana gelen insülinin kan şekerini düşürmede yetersiz olduğu, vücudun bir süre sonra artık yeterli insülin üretememesiyle birlikte kan şekerinin yükseldiği duruma verilen isimdir. En yaygın diyabet türü olup çoğunlukla orta yaşlılarda gözükmektedir.

Gestasyonel diyabet (GDM);

Gebelik öncesinde diyabeti olmayan gebeliğin 2. trimester (14.-26. haftalar) ve sonrasındaki bir döneminde saptanmış kan şekeri yüksekliğidir. Gebelikle beraber pankreasın hormon salgılama fonksiyonları değişmektedir ve bu sebeple gebelikte diyabete olan yatkınlık artmaktadır. Gestasyonel diyabet, gebelik sırasında ortaya çıkıp gebelik süresi bitince ortadan kalkmaktadır.

Diyabet Tanı Kriterleri;

  • Açlık plazma glukozu (APG) ≥ 126 mg/dl,
  • Günün herhangi bir saatinde ölçülen plazma glukoz düzeyi ≥200 mg/dL
  • Oral glukoz tolerans testi (OGTT)’nde 2. saat plazma glukozu ≥ 200 mg/dl,
  • HbA1c ≥ %6.5

Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

diyabet
  • Toplam alınan günlük kalorinin %50-60’ı karbonhidratlardan, %12-15’i proteinlerden (protein alımı için öneri 0,8-1,0 g/kg/gün) ve %30’u yağlardan gelecek şekilde düzenlenmelidir.
  • Günlük alınan posa (lif) miktarı 20-30 gram olmalıdır. Lifler, karbonhidrat emilimini yavaşlatarak kan şekerinin hızla yükselmesini engellemektedir.
  • Karbonhidrat içeren besinleri tek başına tüketmemeye özen gösterilmelidir. Karbonhidrat içeren besinlerin yanına protein kaynağı olan besinleri (süt, yoğurt, peynir, badem, fındık, ceviz) eklemek, kan şekerini kontrol altına almanıza yardımcı olacaktır.
  • Meyvelerin suyunu tüketmek yerine meyvenin kendisini tüketmeye özen gösterilmelidir. Meyveyi tüketmek kana geçiş hızını yavaşlatıp, kan şekerini yükseltmez. Meyve suyunu içmek ise kana geçiş hızını arttırır ve kan şekerini yükseltir. Bir su bardağı meyve suyu içtiğimizde 4-5 adet meyvenin şekerini ve kalorisini almış oluyoruz. Bundan dolayı meyvenin kendisini tüketerek kan şekerimizi kontrol altında tutmaya özen göstermeliyiz.
  • Şekerli yiyecek ve içecekler, rafine karbonhidratlar (beyaz şeker ve beyaz un ürünleri) tüketilmemelidir. Beyaz ekmek yerine tam tahıllı, tam buğday veya çavdar ekmek tüketilmelidir. Pirinç yerine bulgur tercih edilmelidir.
  • Kan şekeri dengesinin sağlanması için öğün araları 2,5-3 saat kadar olacak şekilde 3 ana öğün ve 2-3 ara öğün biçiminde planlanmalıdır.
  • Haftada 2 kez balık, 2 kez kuru baklagil tüketmeye özen gösterilmelidir. Alkol tüketimi sınırlandırılmalıdır.
  • Haftada en az 150 dakika, orta şiddetli fiziksel aktivite yapılmalıdır. Fiziksel aktivite; insülin duyarlılığını iyileştirdiği gibi diyabet gelişme riskini de azaltmaktadır.
  • İdeal kilo aralıklarında olunmalıdır. Vücutta kilo artışıyla beraber pankreasta yapılan insülin hormonunun etkisi azalmakta ve insüline karşı direnç olmaktadır. Bunun sonucunda insülin yapımında çeşitli bozukluklar ortaya çıkmaktadır.
  • Diyabet hastaları için 3000 mg/gün sodyum önerilmektedir. Günde 1 tatlı kaşığından fazla tuz kullanılmamalıdır. Sodyumun kaynağı sadece tuz olarak düşünülmemelidir. Konserve gıdalar, peynir, ekmek, zeytin, bulyonlar, hazır paketli yiyecekler, hazır salata soslarında da bulunmakadır.
  • Diyabetli bireylerde kolesterol alımı günde 200 mg’ın altında olmalıdır. Katı yağlar, şarküteri ürünleri (salam, sosis, sucuk), yağlı etler, kızartmalar ve kremaları tüketmemeliyiz.
  • Günde 2-3 litre su içilmelidir. (Kg x 0.33 ml)

Yazar Hakkında

Gizem İğde

Beslenme ve Diyet Danışmanlığı.

Yorum Ekle

Yorum yazmak için buraya tıklayınız